امروز ۶ بهمن ۱۳۹۵
صفحه اصلی » مطالب برگزیده سایت , یادداشت » نقش تربیت در تولید سبک زندگی اسلامی
کد خبر : 1848548
تاریخ انتشار : ۸ اسفند ۱۳۹۲در ۱۱:۲۱ ق.ظ

به بهانه سالروز امور تربیتی

نقش تربیت در تولید سبک زندگی اسلامی

وقتی سخن از تربیت به میان می‌آید، ذهن‌ها به سوی تربیت کودکان و تعیین شیوه برخورد آنها با والدین و ... معطوف می‌شود، در حالی که تربیت مقوله‌ای است که از ابتدای تولد و چه بسا قبل از تولد، در انسان آغاز شده و تا لحظه مرگ او را همراهی می‌کند.
ImageHandler

وقتی سخن از تربیت به میان می‌آید، ذهن‌ها به سوی تربیت کودکان و تعیین شیوه برخورد آنها با والدین و … معطوف می‌شود، در حالی که تربیت مقوله‌ای است که از ابتدای تولد و چه بسا قبل از تولد، در انسان آغاز شده و تا لحظه مرگ او را همراهی می‌کند.

تربیت یعنی چه؟
قبل از اینکه به مقوله مهم تربیت بپردازیم باید تعریف دقیقی از این عنصر تأثیرگذار در زندگی داشته باشیم. تربیت در نگاه اسلام «فراهم آوردن زمینه برای پرورش و به فعلیت رساندن تمام استعدادهایی است كه خداوند بالقوه در نهاد انسان به ودیعت نهاده است». بنابراین موضوع تربیت، انسان است؛ انسانی که در این دنیا پای نهاده تا از جهات مختلف رشد پیدا کند و خوشبختی به معنای واقعی را به دست آورد. تربیت انسان، جنبه‌های مختلفی دارد؛ تربیت جسمی، تربیت روانی، تربیت روحی و … با این نگاه، تربیت تمامی مراتب زندگی انسان را در برمی‌گیرد و او را تا لحظه مرگ با خود می‌کشاند و البته آثار آن تا جهان دیگر نیز باقی خواهد ماند. از این روست که دین اسلام به عنوان برنامه جامعه زندگی سعادتمند، بیش از هر چیز به تربیت انسان و رساندن او به مراتب بالای خوشبختی توجه دارد و بر این نکته تأکید می‌کند که تا تربیت انسان درست نشود، آموزش‌های مختلف او در زمینه‌های علمی متفاوت، نه تنها سودمند نخواهد بود که چه‌بسا به او و دیگر موجودات روی زمین آسیب خواهد زد.

گامهای تربیت اساسی چیست؟
اولین گام در تربیت درست، توجه به نهاد مهم و تأثیرگذار خانواده است. خانواده به عنوان اولین نهاد اجتماعی، بستر تعاملات اجتماعی را برای کودک فراهم می‌کند تا با تجربه تعامل با والدین، خواهر و برادر و دیگر اقوام، آماده تعامل با افراد دیگر در جامعه شود. اولین گام تربیتی که خانواده برای کودک به عنوان عضوی از آن بر می‌دارد، ترسیم چارچوب قوانینی است که عمل به آنها نشانه فهم و درک، بزرگ شدن و خوب بودن کودک است. کودک در خانه می آموزد که چه چیز خوب است و او را محبوب می‌کند و چه چیز بد است و او را از جمع خانواده طرد کرده و شأن او را پایین می‌آورد.
بر این اساس، خانواده باید محیطی امن، دارای عناصر تربیتی و به دور از تنش و تضادهای اخلاقی باشد؛ به عبارت دیگر، اگر والدین در خانواده، اخلاق اجتماعی، رفتار درست و گفتار پسندیده را رعایت نکنند، هیچ انتظاری از کودک نمی‌رود که به مفاهیم خوب، متعالی و درست دست پیدا کند، چه برسد به اینکه بخواهد به آنها عمل کند. کودک در این خانواده اصلا متوجه نمی‌شود که خوب و بد چیست و اگر هم متوجه شود، هیچ دلیلی برای انجام آن نمی بیند، زیرا الگوهای او یعنی والدینش، خود به این نکات توجه ندارند و احیانا ً از گفتار غلط همچون دروغ، فحش و ناسزا، پرخاش، بی‌ادبی و …، رفتار غلط همچون تحقیر دیگران، کینه‌توزی، لجاجت و … و نگرش غلط استفاده می‌کنند و هیچ پایبندی به اصول اولیه اخلاقی ندارند. بنابراین، برای تربیت درست کودکان، ابتدا باید خود والدین مورد تربیت قرار گیرند تا بتوانند الگوهای مناسب تربیتی برای فرزندان خود باشند.

ضرورت توجه مدارس به پرورش در کنار آموزش
در چندساله اخیر، محیط مدارس از یک فضای آموزشی و پرورشی به محیطی صرفاً آموزشی تغییر کاربری داده است. مدارس در رقابتی ناسالم، به دنبال کیفیت‌بخشی به آموزش دانش‌آموزان بوده و به نکات تربیتی که باید در طی سالیان تحصیل، به دانش‌آموز بیاموزند، غافل هستند. خانواده‌ها نیز متأسفانه به دلیل خودخواهی خود و توجه بیش از حد به ارضای حس افتخار در خود با تکیه بر توانمندی‌های کودک، به این مسئله دامن می‌زنند بیش از اینکه به جنبه تربیتی کودک بپردازند، از مدرسه انتظار دارند که معلم حرفه‌ای و متخصص در اختیار فرزندشان بگذارد؛ اصلا این نکته مهم نیست که معلم متخصص، آیا دارای تربیت درست نیز هست یا به تربیت کودک لطمه می‌زند؟
مدرسه خانه دوم کودکان ماست؛ معلم نیز پدر دوم آنها محسوب می‌شود و همچون پدر واقعی آنها، الگوی رفتار و کردار و گفتار آنها خواهد بود، از این رو باید توجه ویژه‌ای به انتخاب معلمان دانش‌آموزان شود و مدارس از بی‌برنامگی در عرصه تربیت خارج شوند.

سبک زندگی اسلامی فرآورده و محصول تربیت دینی است
سبک زندگی لایه رویین فرهنگ یک جامعه است. باورها و اعتقادات یک جامعه، ارزش‌هایی را برای آن جامعه به وجود می‌آورد و این ارزش‌ها در قالب هنجارهای عرفی، شرعی و حقوقی بروز و ظهور پیدا می‌کند. سبک زندگی بر اساس هنجارهای باور شده در جامعه شکل می‌گیرد. بنا بر آنچه گفته شد، سبک زندگی حوزه‌های نگرش و فکر افراد، کردار افراد، رفتار افراد و گفتار افراد جامعه را پوشش می‌دهد و برای آنها روش‌ها و سبک‌های متنوعی را ارائه می‌دهد که فرد بر اساس سلیقه فردی خود یکی از آنها را انتخاب می‌کند. اگر میان فرآیند تربیت و سبک زندگی مقایسه صورت دهیم، متوجه خواهیم شد که اساساً این دو مقوله ارتباطی بسیار تنگاتنگ با یکدیگر دارند و سبک زندگی محصول نگرش، کردار، رفتار و گفتاری است که توسط تربیت پایه‌گذاری و تأسیس می‌شود. در واقع، تربیت سازنده سبک زندگی و قواعد کلی آن است؛ به عبارتی، هنجارهای عرفی، شرعی و حقوقی جامعه مبتنی بر تربیت در نگرش افراد جایگزین شده و با توجه به آنها، رفتار و کردار و گفتار افراد شکل می‌گیرد.
بنابراین اگر بخواهیم در مقوله سبک زندگی به نتیجه دلخواه برسیم، و اگر بخواهیم نسل آینده ما نسلی فرهیخته و متعهد بوده و در دنیا و آخرت سعادتمند باشد، باید تمرکز بیشتری بر تربیت و مؤلفه‌های تربیتی اسلامی داشته باشیم، مولفه‌هایی که برگرفته از باورها و ارزش‌های فرهنگ غنی اسلام است.

حجت الاسلام و المسلمین حسین ادبی

کلیدواژه ها :

دیدگاهها (۱۹)



تبلیغات


آخرین اخبار و مطالب

پربازدیدترین مطالب امروز